Benedictus en zijn regel

Hij leefde met zichzelf

Benedictus icoon
Over de monastieke waarden en oefeningen kan je niet spreken zonder Benedictus (480-547) te vermelden. Vrijwel alle huidige monastieke regels zijn gebouwd op, of geïnspireerd door, zijn Regel. Hij noemde zijn Regel een ‘regel voor beginnelingen’ (RB 73, 8), wellicht omdat hij aan zichzelf hogere eisen stelde, maar zeker ook om zijn medebroeders mild en vaderlijk te bemoedigen. Zijn Regel heeft hij geschreven vanuit zijn eigen rijke ervaring èn met kennis van reeds bestaande regels zoals de (anonieme) Regel van de Meester, maar rechtstreeks of onrechtstreeks ook deze van Pachomius, Basilius, Augustinus, de Instellingen van Cassianus (die in de lauras van Beneden-Egypte in het monastieke leven werd ingewijd), enz…..  zo stond hij duidelijk in de traditie van de Woestijnvaders.

Zijn Regel bevat vanzelfsprekend veel raadgevingen voor het samen-leven, maar daarnaast en er doorheen zit zijn Regel vol heldere en wijze uitnodigingen voor elk godgericht leven.

De Regel vindt u op http://www.intratext.com/X/DUT0023.htm

Uit het begin van zijn Regel willen we twee vermeldingen onder de aandacht brengen, die nuttig zijn voor laurieten.

1. Wij noemen de laura een ‘oefenschool’ (scola servitii) in navolging van Benedictus (RB Proloog, 45).

We citeren: “In haar opzet hopen wij niets te bepalen dat te moeilijk, niets dat te zwaar is. Maar mocht er toch iets in voorkomen, dat wel wat streng lijkt, maar op redelijke gronden voor de verbetering van fouten en het behoud van de liefde vereist wordt, laat u dan niet aanstonds afschrikken en ontvlucht niet de weg van het heil, die aanvankelijk altijd nauw is. Naarmate men echter voortgang maakt in het monniksleven en in het geloof, verruimt zich het hart en snelt men met een onuitsprekelijke blije liefde voort langs de weg van Gods geboden.” De laatste zin is de ervaring van velen.

Deze wijze mildheid, die tegelijk een oproep tot ernst en een bemoediging bevat, is eigen aan Benedictus; het is dezelfde wijze mildheid die we ook bij abt Poimên terugvinden.

2. Benedictus heeft het nergens over de laura, hij vermeldt enkel de cenobieten (gemeenschapsmonniken) en de anachoreten (kluizenaars), en neemt duidelijk afstand van twee soorten levenswijzen, die ook voor ons vandaag een vergissing of valstrik kunnen vormen: de sarabaieten en de gyrovagen (RB 1, 6-11).

De sarabaieten: deze monniken zaten nog vast aan de wereld, zij leefden zonder regel, zelfvoldaan en zonder herder, en volgden enkel hun eigen verlangens.  De gyrovagen: deze monniken volgden hun grillen, vlinderden van abdij naar klooster en weer naar de volgende abdij om er steeds opnieuw gastvrijheid te genieten.

Deze twee levenswijzen zijn ook voor ons een spiegel.  Onze tijd is gekenmerkt door een verlangen naar autonomie, het zelf bepalen van de eigen weg, het vinden van zichzelf, het zelfbewuste weten wat best is voor onszelf. Niet zelden wordt dit verward met een leven dat alleen maar door de eigen voorkeuren wordt geregeerd.  En soms is er de verleiding om spiritueel te gaan ‘shoppen’, een tijdje mee te lopen en dan iets anders te zoeken als het ons niet meer bevalt, te leven volgens het eigen spiritueel menu, na een vergelijkende studie samengesteld uit wat we her en der hebben geplukt uit het leven van diverse abdijen en kloosters en wat ons het best uitkomt. Benedictus fresco

Hoe anders klinkt het eerste woord van zijn Regel:  ‘Luister’ (obsculta)

 

 


Lees verder :

Derkse W., Een levensregel voor beginners, Benedictijnse spiritualiteit voor het dagelijks leven, Lannoo 2007

de Waal Esther, Zoeken naar God – De weg van Benedictus, Kok Kampen 2007

Jamison Chr., Levenslessen van een abt – De 7 stappen naar een leven volgens Benedictus, Lannoo 2007

Rollin Bertrand, De Regel van Benedictus beleven, Lannoo 2008