Woestijnvaders

Monnik is degene die van allen gescheiden, en met allen verenigd  is.   
(Evagrius)

 Duizenden woestijnvaders (en enkele -moeders) trokken zich vanaf het einde van de 3e eeuw tot het begin van de 6e eeuw terug in de woestijnen van Syrië, Palestina en N-Egypte (de Nitria, de Kellia en de Skêtis) om een ascetisch en eenzaam godgewijd leven te leiden.  Ze gingen een weg van afzondering, leegte en confrontatie met zichzelf en kwamen tot zelfkennis, nederigheid en waarheid. Hun nog steeds actuele en inspirerende wijsheid vinden we terug in de talloze vaderspreuken of ‘apophthegmata’ die van hen bewaard zijn gebleven. Deze van abt Poimên zijn er een hoogtepunt van.

AntoniusDeze woestijn-monniken (anachoreten) kregen volgelingen en leerlingen, en zo kwamen gemeenschappen van samenwonende monniken (cenobieten) tot stand (Pachomius 292-348). Ook een tussenvorm kwam tot leven, de laura. En het gemeenschapsleven evolueerde soms (bv in Syrië) naar een leven in twee stappen: na alle monastieke deugden te hebben beoefend in een klooster, werd aan sommigen toegelaten om zich in de woestijn alleen terug te trekken. Men moest maar niet te vlug denken dat men een echt kluizenaarsschap aankon, het weze ons een waarschuwing !

Hoofdzakelijk uit het Oosterse monachisme ontwikkelde zich later – o.a. via Cassianus (360-435) – ook in ons Westen het ons bekende model van de huidige abdijen en kloosters. Maar ook in het Westen kwam in de 11e eeuw terug een kluizenaarsstroming tot leven (Camaldulezen, kartuizers enz..).

…. En in het begin van de 21e eeuw bloeide het idee van de laura terug op ……

Lees verder:

Athanasius van Alexandrië, Verleidingen in de woestijn, Het leven van de heilige Antonius (251-356), vertaald door V. Hunink, Athenaeum 2002

Hieronymus (347-420), Op weg naar de hemel – Verhalen over kluizenaars, vertaald door V. Hunink, Vantilt 2008

Woestijn, begeerte en geloof – De Historia monachorum in Aegypto (ca. 400 na Chr.), vertaald en toegelicht door P. W. van der Horst, Kok – Kampen 1995.

de Woestijnvaderen – Historia Lausiaca (Palladius, 420), vertaald en ingeleid door Th. M. de Wit – Tak, Gopher Publishers 2006.

De Weide – Een verhalenboek over het laatantieke monnikenleven, vertaling van Pratum spirituale (J. Moschos, 550-619), door M. Op de Coul & V. Hunink, Ta Grammata 2010

Wijsheid uit de woestijn, 365 teksten van de woestijnvaders, verzameld door Benoît Standaert, Lannoo 2005

Nouwen Henri, Wijsheid uit de woestijn, uitspraken met uitgebreide toelichting , Ten Have 2003

Bartelink G.J., De bloeiende woestijn – De wereld van het vroege monachisme, Ambo 1993

Chitty Derwas J., Et le désert devint une cité – Une introduction à l’étude du monachisme égyptien et palestinien dans l’Empire chrétien, Bellefontaine 1980

Desprez Vincent, Le monachisme primitif – Des origines jusqu’au concile d’Éphèse, Bellefontaine 1998

Grün Anselm, Bidden met de woestijnvaders, Pelckmans 2003

Grün Anselm, De hemel begint in jezelf – De wijsheid van de woestijnvaders voor mensen van vandaag, Averbode 1998

Reedijk Wim, Zuiver lezen – de Bijbel gelezen op de wijze van de vroegschristelijke woestijnvaders, Damon 2006

van der Horst Pieter W., De Woestijnvaders – Levensverhalen van kluizenaars uit het vroege christendom, Prometheus 1998.

Wagenaar Christofoor, Woestijnvaders – een speurtocht door de vaderspreuken, Gottmer 1981